Lekcja 5 - Chów owiec i kóz metodami ekologicznymi.

 

Zapraszam do lekcji: "Chów owiec i kóz metodami ekologicznymi".

 

W lekcji tej poznasz zagadnienia związane z hodowlą owiec i kóz w gospodarstwach ekologicznych:

dobór ras w gospodarstwie ekologicznym,

dobrostan zwierząt,

budynki przeznaczone do hodowli,

żywienie zwierząt,

higiena i profilaktyka,

ważniejsze choroby owiec i kóz.

 

Dobór ras

 

W gospodarstwach ekologicznych - dobór ras hodowanych zwierząt zależy od ściśle określonych kryteriów doboru. Kryteria te, poznasz właśnie w tej lekcji.

 

Przy wyborze ras należy brać pod uwagę zdolność zwierząt do przystosowania się do miejscowych warunków środowiskowych, ich witalność i odporność na choroby. Pierwszeństwo należy dać rasom rodzimym.

 

Zwierzęta muszą pochodzić tylko z gospodarstw ekologicznych a koźlęta/jagnieta muszą być hodowane zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego od czasu odstawienia od matki (około 45 dni życia).

 

Do stada można wprowadzić samice z nieekologicznego gospodarstwa  w ilości nie przekraczającej 20% stanu stada, a jeżeli stado liczy mniej niż 5 kóz/owiec rocznie można wprowadzić do niego tylko 1 zwierzę.

 

Do stada można wprowadzać samce nieekologicznych gospodarstw z zastrzeżeniem, że od tego czasu zwierzęta będą chowane i zawsze karmione zgodnie z zasadami gospodarstwa ekologicznego.

 

Dobór ras kóz

 

W pierwszej kolejności przedstawię Ci rasy kóz, które są w grupie ras dopuszczonych do hodowli w gospodarstwach ekologicznych.

 

W populacji kóz w Polsce dominującą grupą są kozy bezrasowe nazywane też użytkowymi. Są to zwierzęta bardzo różnorodne pod względem wyglądu i cech użytkowości produkcyjnej a chowane są w niewielkich stadach, po kilka sztuk, przez drobnych rolników. Ich główną zaletą jest przystosowanie do istniejącego środowiska i odporność na niekorzystne warunki bytowe.

 Użytkowane mlecznie dają rocznie około 300kg mleka o średniej zawartości białka 2,8% i średniej zawartości tłuszczu nierzadko powyżej 4%. Do ras lokalnych, które miały wpływ na kształtowanie się populacji kóz na terenie Polski należały, obecnie już nieistniejące, rasy:

·              koza karpacka,

·              koza sandomierska,

·              koza kazimierzowska.

Koza biała uszlachetniona

Koza biała uszlachetniona - zwierzęta wywodzą się od kóz miejscowych uszlachetnianych kozłami rasy saaneńskiej i białej szlachetnej niemieckiej. Produkcyjność kóz białych uszlachetnionych jest dobra. Średnia plenność - 183%, średnia wydajność mleka - 610 kg, średnia zawartość białka  - 2,9%, średnia zawartość tłuszczu - 3,7%.

Ładowanie strony. Proszę czekać ...

 

Koza barwna uszlachetniona

 

 

Koza barwna uszlachetniona - jest to niewielka liczebnie populacja kóz, wywodząca się  od kóz miejscowych uszlachetnianych kozłami rasy barwnej alpejskiej. Typowym umaszczeniem naszych kóz barwnych jest brązowe z ciemną pręgą wzdłuż grzbietu i czarnymi końcami nóg oraz czarnym zabarwieniem przy oczach i pysku. Sierść mają krótką, uszy stojące. Produkcja mleka jest na dobrym poziomie  - zbliżona do kóz białych uszlachetnionych.

 

średnia plenność - 161%;

średnia wydajność mleka - 629 kg;

średnia zawartość białka  - 3,0%;

średnia zawartość tłuszczu - 3,7%.

 

Koza Saaneńska

 

Saaneńska - podstawowa rasa, która oddziaływała i w dalszym ciągu oddziałuje na dużą liczbę ras lokalnych w świecie.

Zwierzęta tej rasy są dość wysokie smukłe i długie. Umaszczenia białe. Wydajność mleczna jest wysoka i waha się od 600 do 1200 kg. Rekordzistki kóz saaneńskich w USA w 1990 roku wyprodukowały około 1965 kg mleka w ciągu jednej laktacji.

 

średnia plenność - 152,2%;

średnia wydajność mleczna - 694 kg;

średnia zawartość białka  - 3,2%;

średnia zawartość tłuszczu - 3,3%.

 

Koza Alpejska

 

Alpejska - jest to rasa średniej wielkości.  Zwierzęta te bardzo dobrze aklimatyzują się w różnych warunkach środowiskowych. włosy mają krótkie, a umaszczenie od jasnopłowego do ciemnobrunatnego z czarnymi końcówkami nóg, czarną pręgą wzdłuż kręgosłupa i czarnym zabarwieniem przy oczach i pysku. Wydajność mleczna jest wysoka, zbliżona do produkcyjność kóz saaneńskich.

 

 

 

 

średnia plenność - 150,6%;

średnia wydajność mleczna - 575,5 kg;

średnia zawartość białka  - 3,3%;

średnia zawartość tłuszczu - 3,5%.

 

Koza Anglo - nubijska

 

Rasa Anglo-nubijska.  Kozy te powstały z krzyżowania kóz brytyjskich z kozami egipskimi (nubijskimi). Cechują się dobrą wydajnością mleczną a duże przyrosty dobowe tuczonych koźląt zapewnia opłacalną produkcją koźlęciny.

 

Koza Burska

 

Koza Burska. Jest to rasa wywodząca się z południowej Afryki. Umaszczenie tej rasy jest charakterystyczne - głowa i szyja czerwono-ruda, a reszta ciała biała. Uszy długie, obwisłe. W warunkach produkcyjnych można otrzymywać trzy koźlęta w ciągu dwóch lat. Koźlęta przyrastają około 200 g dziennie.

 

Rasy i odmiany owiec

W swoich założeniach ekologiczna produkcja zwierzęca powinna odbywać się w  naturalnych warunkach, a podstawą żywienia zwierząt przeżuwających powinno być pastwisko.

Do gospodarstw ekologicznych należy zatem wybierać owce dobrze wykorzystujące pastwisko, odporne na niesprzyjające warunki atmosferyczne, chłód czy opady i nie podatne na choroby związane ze stadnym wypasem jak kulawka, czy zarobaczenia.

Najodpowiedniejsze są owce posiadające wełnę mieszaną, grubą, umożliwiającą spływanie wody i szybkie jej wysychanie. Najlepiej sprawdzają się w systemie ekstensywnej produkcji  owce ras, czy odmian lokalnych, które  przez całe pokolenia najlepiej przystosowały się do swojego środowiska.

 

Merynos polski

 

Najpopularniejszą rasą w kraju, jest Merynos polski.

Merynos polski. Owce tej rasy stanowią około 46% pogłowia. Były użytkowane w kierunku mięsno-wełnistym. Rasę tę uważa się za genetycznie skonsolidowaną, a wynikiem tego jest duże wyrównanie cech użytkowych.

 

Charakteryzują się dobrym umięśnieniem i wydajnością wełny. W przeciętnych warunkach osiąga plenność 130-140 % , a w dobrych 150-160 %. Posiada nie w pełni wykorzystaną u nas zaletę, a mianowicie sezonowość, znaczy to, że owce można kryć w ciągu całego roku. Jagnięta w okresie ssania osiągają dobowe przyrosty masy ciała około 250 g. W Niemczech jagnięta krajowego merynosa w wieku 60 dni osiągają masę ciała około 22 kg. W okresie tuczu, jeśli są żywione do woli tylko pełnoporcjową mieszanką, osiągają dzienne przyrosty około 300 g, a masę ciała 45 kg w wieku około 124 dni. Średnia plenność owiec wynosi ponad 160 %. Jest to wynikiem konsekwentnej pracy hodowlanej w kierunku użytkowości mięsnej i odpowiednich warunkach utrzymania zwierząt.

 

Owce nizinne

 

Na drugim miejscu pod względem liczebności są owce z grupy nizinnych.

 

Owce nizinne (polska owca nizinna, p.o.n.). Liczbowo zajmuje drugie miejsce po merynosach – 31% krajowego pogłowia. W procesie wytwarzania krzyżowano prymitywne rasy miejscowe dobrze przystosowane do tych warunków z rasami merynosa polskiego i kenta, a w niektórych regionach w ograniczonym stopniu leina, lastra lub teksela.

 

Pogłowie tych owiec jest mocno zróżnicowane, głównie ze względu na różny udzał merynosa polskiego. Praca hodowlana była prowadzona w kierunku wełnisto-mięsnym. Matki osiągają masę ciała 65-80kg a tryki do 120kg. Charakteryzują się długim tułowiem, głęboką i wysklepioną klatką piersiową, zadowalającym umięśnieniem kulek. Wyróżnia się kilka grup.

 

Owca wielkopolska

 

Poznaj najliczniejszą grupę w pogłowiu owiec - owcę wielkopolską.

 

Owca wielkopolska – najliczniejsza grupa i najbardziej wyrównana w pogłowiu owiec nizinnych. W niektórych stadach pod koniec lat 70 zaczęto kłaść większy nacisk na użytkowanie mięsne osiągając dobre wyniki.

 

Plenność matek może przekroczyć nawet 150%. Jagnięta dzięki dobrej mleczności matek osiągają przyrosty masy ciała do 300g. Prawidłowo odchowane maciorki mogą być kryte już w pierwszym roku życia. Niektóre owce zależnie od udziału merynosa odznaczają się podobnie jak merynos asezonalnością.

 

W grupie owiec nizinnych, charakteryzujących się podobnymi właściwościami jak wielkopolska, znajdują się owce łowickie, okręgu białostockiego i lubelskiego.

 

 

 

 

 

 

Owce długowełniste

 

Teraz, zapoznaj się z wiadomościami na temat grupy owiec długowełnistych.

 

Owce długowełniste (z wyjątkiem olkuskiej), podobnie jak nizinne, cechuje mięsno-wełnisty kierunek użytkowania. Największe różnice miedzy owcami nizinnymi i długowełnistymi występują w okrywie włosowej i pokroju, jest to w dużym stopniu wynikiem używania innych ras uszlachetniających takich jak kent, laine, teksel, bez udziału merynosa. Owce są sezonalne, ruja występuje od połowy sierpnia do grudnia. Wymienia się tu owce pomorską, kamieniecką (suską) i okulską.

 

 

Owca pomorska

Owca pomorska - jest kolejnym przedstawicielem ras dopuszczonych do hodowli w gospodarstwach ekologicznych.

 

Owca pomorska wywodzi się od miejscowych owiec żuławskich uszlachetnionych trykami holsztyńskimi i fryzyjskimi. Umięśnienie poprawiono poprzez krzyżowanie z trykami rasy teksel. Obecnie owca pomorska odznacza się dobrym umięśnieniem, plennością około 150 %. Wymaga łagodnego klimatu i pastwiskowego systemu utrzymania.

 

Owca kamieniecka (suska)

 

W wyniku mieszania różnych krzyżówek powstała odmiana kamieniecka.

 Owca kamieniecka (suska) swą nazwę wywodzi od miejscowości jej wytworzenia tj. od POHZ Susz – Kamieniec. W połowie lat pięćdziesiątych zaczęto krzyżować prymitywne owce z okolic gdańskiego i koszalińskiego oraz świniarki z trykami ras leine i teksel. W następnym etapie krzyżowania użyto rasy kent. W otrzymanym tym sposobem pogłowiu owiec prowadzono selekcję, w wyniku której obecne owce charakteryzują się długim, głębokim i szerokim tułowiem oraz wysklepionym ożebrowaniem. Są to pożądane cech w mięsnym użytkowaniu, a owce są przystosowane do trudnych warunków klimatycznych rejonu olsztyńskiego. Osiągają plenność do 140 %.

 

Owca olkuska

 Kolejny przedstawiciel owiec hodowanych w gospodarstwach ekologicznych to owca olkuska.

Owca olkuska wywodzi się od owcy pomorskiej krzyżowanej trykami mlecznej rasy fryzyjskiej. Po wojnie część pogłowia pokrzyżowano trykami rasy kent.

 Charakteryzują się one dużą ramą ciała oraz mlecznością i wczesnym dojrzewaniem. Owce olkuskie bez udziału kenta osiągają bardzo dobrą plenność 150-200%, a z udziałem kenta – do 150%. Aktualnie jest zaledwie kilkaset sztuk tych owiec. Zajmują drugie miejsce po wrzosówce pod względem jakości skór kożuchowych. Na początku lat osiemdziesiątych niektóre z tych owiec wyróżniały się bardzo wysoką plennością. Rodziły od 2 do 5 jagniąt w miocie. Obecnie w kilku ośrodkach w celu zwiększenia pogłowia utrzymywane są owce osiągające najwyższą plenność, a ich tryki używane do krzyżowania towarowego ze względu na takie cech jak wysoka plenność, mleczność, większe tempo wzrostu jagniąt, a u maciorek krzyżówkowych wczesne dojrzewanie.

 

 

 

Polska owca górska

 Ta strona poświęcona jest polskiej owcy górskiej. Jest to odmiana o mieszanej okrywie włosowej.

 

Polska owca górska (p.o.g.). W specyficznych warunkach, a do takich należą tereny górskie, owce przystosowały się dzięki otwartej mieszanej okrywie wełnistej. Do tej grupy należy polska owca górska. Utrzymywane są ze względu na pokrycie zapotrzebowania na mleko, wełnę oraz mięso i skóry.

 

Owca wrzosówka

 Owca wrzosówka to kolejna owca o mieszanej okrywie włosowej.

 Wrzosówka Była utrzymywana ze względu na wysoką jakość skór do produkcji kożuchów i przystosowanie do trudnych warunków środowiskowych. Doskonale wykorzystywała przyrosty pastwiskowe ubogich gleb, osiągając wysoką plenność około 200%. Obecnie utrzymywana jest jako bank genów..

 

Krajowe syntetyczne linie mięsne

 

Syntetyczna linia powstaje w wyniku krzyżowania wielu różnych ras i selekcji.

 

Najczęściej linie tworzyły owce fińskie, fryzyjskie, i rasy mięsne. Nowo wytworzona linia powinna charakteryzować się wysoką plennością po owcach fińskich, wysoką mlecznością po owcach fryzyjskich i umięśnieniem po trykach ras mięsnych. W Polsce podjęto prace w tym kierunku pod koniec lat siedemdziesiątych w Akademii Rolniczej w Poznaniu i wytworzono linie mięsne o nazwie:

·              białogłowa,

·              czarnogłowa,

·              w typie berrichon.

 

Białogłowa

 Pierwszą owcą z mięsnych linii syntetycznych przedstawię Ci owcę białogłową.

 Białogłowa. Linia ta wywodzi się z matek merynosów i wielkopolskich krytych trykami owcy fryzyjskiej. Następnie maciorki mieszańce kryto trykami ras mięsnych:

ile de france, berrichonem i tekselem.

 

 Udział ras mięsnych w genotypie tych owiec wynosi 77%, a pozostałe – 23% to owce fryzyjskie, merynosy i wielkopolskie. Owce tej linii wcześnie dojrzewają. Płodność 8 miesięcznych maciorek przekracza 70%. Plenność stada wynosi około 145%. Przyrosty masy ciała jagniąt w okresie od urodzenia do 70 dni wynoszą ponad 270g. Jagnięta o masie około 35kg osiągają wartość rzeźną i niski procent otłuszczenia.

 

Czarnogłowa. W odróżnieniu od białogłowej linii została wytworzona tylko z udziałem jednej rasy mięsnej suffolka – 90%, pozostałe 10% to: merynos, wielkopolska i fryzyjska. Tryki tych linii są używane do krycia owiec w stadach towarowych.

 

Owce z krzyżowania wypierającego

 W tej lekcji poznasz zagadnienia krzyżowania wypierającego.

 

Krzyżowanie wypierające polega na systematycznym kryciu trykami ras mięsnych (rasy wypierające) przez kilka pokoleń mieszańców owiec merynosowych i nizinnych. Mieszańce trzeciego pokolenia mają w swoim genotypie 87,5 % rasy mięsnej i 12,5 merynosa i owcy nizinnej i wtedy są kojarzone między sobą. Tym sposobę uzyskuje się owce odznaczające się znacznie wyższą użytkowością mięsną. Obecnie prowadzone są następujące krzyżowania wypierające:

·              tryki berrichon kryją owce merynosowe i nizinne,

·              tryki suffolk kryją owce merynosowe i nizinne,

·              tryki ile de france kryją owce merynosowe,

·              tryki czarnogłówka kryją owce nizinne,

·              tryki dorset kryją owce nizinne.

 

Mieszańce plenne

 

W tej lekcji - zapoznasz się z definicją mieszańców plennych.

 

Mieszance plenne

Otrzymywane są w wyniku krzyżowania maciorek merynosów z trykami fińskimi lub romanowskimi. Maciorki mieszańce osiągają plenność około 200% kryte trykami ras mięsnych rodzą jagnięta osiągające dobre wyniki użytkowości mięsnej.

 

Importowane rasy mięsne

 

W gospodarstwach ekologicznych można chodować pewne rasy mięsne pochodzące z importu.

 

Berrichon. Jest wynikiem krzyżowania miejscowych francuskich owiec z merynosem, a następnie z mięsnymi angielskimi trykami leicester. Charakteryzuje się małą głową, bardzo dobrym umięśnieniem, dobrym wypełnieniem zewnętrznym i wewnętrznym kulki, stosunkowo małym otłuszczeniem i wysokimi przyrostami masy ciała.

 

Ile de france. Owce tej rasy wyhodowano we Francji poprzez krzyżowanie merynosów z trykami leicaster (podobnie jak berrichony). Charakteryzują się szeroką głową, dobrym umięśnieniem. Mięso jest wysoko cenione ze względu na właściwości smakowe.

Czarnogłówka. Na początku lat pięćdziesiątych sprowadzono z Niemiec czarnogłówkę do krzyżowania z polską czarnogłówką. Obecnie utrzymywana jest na terenie regionu olsztyńskiego. Tryki są używane w innych rejonach Polski do krzyżowania towarowego. Jagnięta osiągają wysokie przyrosty masy ciała w okresie tuczy, ale o znacznym otłuszczeniu.

 

Suffolk. Importowane z Anglii do Polski w końcu lat siedemdziesiątych ze względu na dobrą  na dobrą użytkowość mięsną, wysoką plenność (160%), dobre przyrosty jagniąt (w okresie do odsadzenia do 400g). Sufolk wyróżnia się dużą masą ciała. Owce osiągają przeciętnie 90 kg tryki powyżej 130 kg.

 

Teksel. Owca została wyhodowana na wyspie Teksel (Holandia). Prymitywne miejscowe owce były krzyżowane z długowełnistymi rasami angielskimi leicester i linkoln. Przystosowana jest do klimatu morskiego. Bardzo źle znosi warunki w pomieszczeniach zamkniętych, jest wówczas wrażliwa na schorzenia układu oddechowego. Wyróżnia się najmniejszym otłuszczeniem i mięsem o wysokich walorach smakowych.

 

Importowane rasy wysokoplenne

 

Poznaj dwie rasy tej grupy.

Pierwszym przdstawicielem tej grupy jest owca Booroola.

Booroola. Jest wysokoplenną owcą odmiany merynosa australijskiego. Plenność i masę ciała osiąga na poziomie owcy fińskiej. Pod względem użytkowości wełnistej przewyższa krajowe merynosy wydajnością w przeliczeniu na masę ciała, wysadnością i wytrzymałością. Wymienione wyżej właściwości miały wówczas wpływ na podjęcie decyzji o imporcie tych owiec Do zakładu doświadczalnego PAN w Jastrzębcu zostały sprowadzone w 1988 roku. Maciorki mieszance merynobooroole osiągają plenność w granicach 200%. Owce te kryte trykami ras mięsnych (suffolk) rodzą jagnięta, które w okresie tuczu osiągają dobowe przyrosty masy ciałado 380g i mają najniższe zużycie paszy (około 3,5kg) na kg przyrostu w porównaniu z merynosami osiągającymi przyrosty masy ciała w granicach 300g, a zużycie paszy na kg przyrostu około 4-5kg.

 

Druga importowana rasa wysokoplenna - owca fińska.

 

Owca fińska. Charakteryzuje się bardzo wysoką plennością, około 270%. Największe mioty liczyły 5 do 6 jagniąt. Są to owce o niskiej masie ciała, matki około 45 kg, tryki około 80-90 kg. Jagnięta po urodzeniu mają niską masę ciała, a matki nie wykazują się zadowalającą mlecznością. Owce tej rasy były używane na świecie do tworzenia linii syntetycznych plennomięsnych. W plsce jest jedno stado tych owiec w Zakładzie Tnstytutu Zootechniki w Kołudzie Wielkiej. Produkowane są tryki merynofiny, które używane są do krycia merynosów. Córki posiadające 75% merynosa i 25% fina osiągają znacznie wyższą plenność od czystych merynosów, a ich jagnięta osiągają również wysoką masę ciała.

 

Dobrostan zwierząt

 

 

W gospodarstwach ekologicznych  podstawową zasadą utrzymania i użytkowania zwierząt w gospodarstwie ekologicznym jest zapewnienie im warunków dobrostanu.

 

Dobrostan oznacza taki system chowu, który zaspokaja podstawowe potrzeby zwierząt  przede wszystkim:

·              w zakresie żywienia,

·              dostępu do wody,

·              potrzebnej przestrzeni życiowej,

·              zapewnienia towarzystwa innych zwierząt,

·              ochrony zwierząt przed stresem.

 

Zabrania również bicia i wiązania zwierząt. Pojęcie dobrostanu obejmuje również zagadnienia zdrowia zwierząt, leczenia, higieny utrzymania, mikroklimatu pomieszczeń, warunków świetlnych zapewniających naturalny rytm biologiczny, jak również zakaz okaleczania zwierząt, czy zapewnienie schronienia przed nadmiernym nasłonecznieniem.

W zakres tego pojęcia wchodzą również metody przewozu zwierząt i humanitarnego sposobu uboju.

 

 

 

Definiując istotę dobrostanu stwierdzono w nim, że zwierzęta utrzymywane przez człowieka powinny być:

·              wolne od głodu i pragnienia;

·              wolne od dyskomfortu;

·              wolne od bólu, urazów i chorób;

·              zdolne do wyrażania normalnego zachowania;

·              wolne od strachu i stresu.

 

Budynki

 

Zapraszam do lekcji zajmującej się budynkami służącymi do hodowli w gospodarstwach ekologicznych.

W lekcji tej poznasz:

·              warunki utrzymania mikroklimatu w owczarniach,

·              obowiązującą obsadę w owczarniach,

·              normy środowiskowe dla owiec,

·              koziarnie i warunki utrzymania kóz,

·              normy środowiskowe dla kóz.

 

Owczarnie - warunki mikroklimatu

 

Mikroklimat panujący w budynkach hodowlanych, ma bardzo duży wpływ na zdrowie zwierząt.

 

Nawet w gospodarstwie ekologicznym, w którym proces produkcyjny powinien przebiegać w maksymalnym stopniu na pastwisku nie można obejść się bez niezbędnej infrastruktury obejmującej budynki, wiaty, koszary, ogrodzenia, wodopoje, czy drogi komunikacji zwierząt i obsługi. W warunkach klimatu naszego kraju  w  budynkach inwentarskich owce muszą spędzać ponad pół roku.

 

Mimo dużej odporności tych zwierząt na niskie temperatury, inne czynniki klimatyczne jak opady, wysoka  wilgotność powietrza i wiatr, wywołują  znaczne ochłodzenie organizmu i dużą utratę ciepła. Szczególną rolę spełniają w okresie wykotów i po strzyży.

 

Owczarnie - warunki mikroklimatu

 

Wymiana powietrza jest ważna, skład oparów powstających w takim budynku może zawierać czynniki szkodliwe dla zwierząt.

 Ważnym czynnikiem środowiska, jak wspomnieliśmy na poprzedniej stronie, w owczarni ważna jest jakość powietrza, którym zwierzęta oddychają. Niezbędna wymiana powietrza, która zależy od obsady i kubatury budynku nie powinna go ochładzać, ani powodować nadmiernego ruchu powietrza, ale musi zapewnić dopuszczalną fizjologicznie koncentrację gazów.

 Przebywanie zwierząt w oparach dwutlenku węgla, amoniaku, metanu i siarkowodoru wywołuje szereg schorzeń i obniża produkcyjność. Wg obowiązujących norm dla 1 owcy należy przewidzieć kubaturę  około  4,5m3  co oznacza, że strop owczarni powinien znajdować się na wysokości co najmniej  3,5m nad ściółką. W owczarniach, w których planowane jest mechaniczne usuwanie obornika, z uwagi na możliwość wykorzystania ładowacza – jeszcze wyżej.

 

Obowiązująca obsada w pomieszczeniach dla owiec

 

Poznaj obowiązujące zasady określające warunki które należy zapewnić zwierzętom hodowlanym.

 W ekologicznym chowie owiec w pomieszczeniu zamkniętym – owczarni na jedną owcę powinno  się przeznaczyć powierzchnię minimum 1,5m2  a na jagnię 0,35m2.

 

Ponieważ wg Rozporządzenia 1804 istnieje zapis w który mówi że:

  „zwierzętom zapewnia się możliwość codziennego przebywania na otwartej przestrzeni”,

 

dlatego oprócz określonej powierzchni budynków (zadaszonych), jaka powinna być przeznaczona na owcę, podano minimalną wielkość wybiegów (powierzchni odkrytych). Rozporzadznie nakazuje zapewnienie owcy i jagnięciu minimalną powierzchnię  wybiegu (okólnika) odpowiednio 2,5m2  i 0,5m2.

 

Normy środowiskowe dla owiec

 

W hodowli ekologicznej, należy zachować ściśle określone normy. Na tej stronie poznasz te normy.

 

Światło spełnia ogromną rolę w pomieszczeniach inwentarskich. Reguluje poziom hormonalny i wpływa na cykl rozrodczy zwierząt. Światło słoneczne pełni również rolę środka odkażającego.

 

Wg obowiązujących norm okna owczarni powinny zajmować co najmniej 20% jej powierzchni, a poziom oświetlenia wynosić w granicach od 20 do 50 luksów. Czas oświetlenie pomieszczenia słońcem w zimie nie powinien być krótszy niż 3 godziny a wiosną i w jesienią 6 godzin.

 

Podstawowe i obowiązujące w chowie ekologicznym owiec  normy jakości powietrza są następujące:

·              stężenie amoniaku przy ekspozycji długiej - 10 ppm;

·              stężenie amoniaku przy ekspozycji krótkiej - 25 ppm;

·              stężenie dwutlenku węgla przy ekspozycji długiej - 2500 ppm;

·              stężenie dwutlenku węgla przy ekspozycji krótkiej - 5000 ppm;

·              prędkość wiatru 0,25 do 0,5 m/s zimą i 4-5 m/s latem;

·              wilgotność względna nie powinna przekraczać 80%;

·              optymalna temperatura powietrza w czasie wykotów od 10oC.

 

Koziarnie i warunki bytowania kóz

 

 

Ogólna zasada przy wyborze budynków jest taka aby były one suche, dobrze wietrzone, widne, ciepłe i przestronne. Zaleca się aby kozy przebywały w kojcach grupowych lub indywidualnych bez uwięzi ze swobodnym dostępem do pożywienia i wody. Kozły powinny stać w osobnych pomieszczeniach lub budynkach.

 

We wszystkich budynkach należy zapewnić odpowiednią powierzchnię (co najmniej na połowie powierzchni podłogi) gdzie powinna znajdować się ściółka z suchej słomy z zapewnionymi miejscami do leżenia.

 

Minimalna powierzchnia jaka powinna przypadać na jedno zwierzę w  budynku jak i na wybiegu jest taka sama jak dla owiec określona w rozporządzeniu 1804/99.

 

Normy środowiskowe dla kóz

 

W przypadku kóz, podobnie jak i owiec istnieją określone normy regulujące warunki bytowania zwierząt.

 

Normy środowiskowe dla kóz:

stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi powinien wynosić 1:20. Należy zwrócić uwagę, aby nie były zacienione drzewami ani budynkami. Pożądany jest dostęp promieni słonecznych korzystnie wpływających na przemianę materii i samopoczucie zwierząt, a także warunki sanitarne i środowiskowe;

 

temperatura wewnątrz budynku  10–18oC, w zimie +8oC. Kozy wytrzymują też temperatury minusowe pod warunkiem, że pomieszczenia są suche i bez przeciągów. Bezwzględnie należy utrzymać temperaturę powyżej zera w okresie porodów. Koźlęta w momencie urodzenia są mokre i przy niskich temperaturach, następuje natychmiastowe wychładzanie organizmu co może doprowadzić to śmierci noworodka. Kozy znoszą też dobrze wysokie temperatury jednak przy dobrej wentylacji. Temperatury skrajne wpływają jednak na obniżenie wydajności mlecznej.

 

Normy środowiskowe dla kóz

 

Poznaj normy dotyczące składu powietrza i wentylacji.

 

Na dobrą kondycję kóz i jakość mleka duży wpływ ma stała wymiana powietrza w pomieszczeniach. Wentylacja musi być jednak tak skonstruowana aby nie dochodziło do przeciągów, gdyż dla kóz są one szkodliwe. Należy więc zachować następujące normy:

 

·              wilgotność powietrza nie powinna przekraczać 80%,

·              wentylacja zimą – 30m3/godzinę na szt.,

·              wentylacja latem – 120m3/godzinę na szt.,

·              maksymalna prędkość przepływu powietrza w budynku – 0,25-0,5 m/s.

·              amoniak maksymalnie 20 ppm,

·              dwutlenek węgla maksymalnie 3 000 ppm,

·              siarkowodór maksymalnie 5 ppm,

 

Ważnym elementem bezpośrednio wpływającym na nie przekraczanie norm jest przy odpowiedniej wentylacji regularne usuwanie obornika lub ścielenie koziarni.

 

Żywienie zwierząt w gospodarstwie ekologicznym

 

Zwierzęta powinny być żywione paszami objętościowymi jak zielonki traw, z motylkowatych, sianem i kiszonkami, które w cyklu całego roku powinny stanowić minimum 60% suchej masy całorocznej diety oraz mieszankami treściwymi pochodzącymi z gospodarstwa, lub z produkcji ekologicznej innego gospodarstwa, w ilości nie przekraczającej 40% suchej masy wszystkich skarmionych pasz.

 

Dopuszczalne są pewne odstępstwa od powyższych przepisów, mianowicie w żywieniu przeżuwaczy można stosować w ciągu całego roku do 10% (suchej masy) pasz pochodzących z gospodarstw konwencjonalnych, a udział takiej paszy nie może przekroczyć 25% s.m. dziennej dawki.

 

Nie wolno stosować wymuszonego karmienia zwierząt  ani pasz pochodzących z roślin genetycznie zmodyfikowanych. Ponadto zabronione jest dodawanie do pasz:

·              antybiotyków;

·              kokcydiostatyków;

·              stymulatorów wzrostu;

·              syntetycznych witamin;

·              mocznika;

·              komponentów traktowanych rozpuszczalnikami;

·              poddawanych ekstrakcji;

·              barwników, środków pobudzających apetyt.

 

 

 Odchowywane w gospodarstwie jagnięta i koźlęta muszą być żywione naturalnym mlekiem w okresie:

do minimum 45 dni - jagnięta i koźlęta.

 

Pasze w żywieniu ekologicznym owiec

 

Pasze używane w hodowli ekologicznej różnią się od używanych w gospodarstwach konwencjonalnych.

 

 Podobnie jak w żywieniu konwencjonalnym, pasze w produkcji ekologicznej dzielimy na objętościowe  (zielonki, kiszonki, okopowe), objętościowe suche (siana, susze, słomy) i  treściwe (ziarna zbóż) oraz mieszanki uzupełniające (witaminy, składniki mineralne) o nieco innym charakterze niż w żywieniu konwencjonalnym.

 

W zależności od sezonu rozróżniamy żywienie pastwiskowe (letnie) i alkierzowe (zimowe). Mimo różnic sezonowych podstawą żywienia owiec w obu okresach są zielonki - trawa (spasana, bądź rzadziej koszona) i zakonserwowana (w postaci siana, suszu, czy kiszonki). Racjonalne gospodarowanie na użytkach zielonych stanowi podstawę ekologicznego chowu owiec.

 

 Pastwisko

 

Podstawą letniego żywienia owiec w gospodarstwie ekologicznym jest pastwisko.

 

Stanowi ono źródło najtańszej paszy. W porównaniu z żywieniem pastwiskowym koszt żywienia kiszonkami jest wyższy o 30-50%, sianem o 80%, a zbożem i mieszankami treściwymi 2-3 razy  Nie bez wpływu na ekonomikę produkcji owczarskiej na pastwiskach jest lepsza zdrowotność zwierząt przebywających cały sezon poza budynkami inwentarskimi.

 

Przy racjonalnym wykorzystywaniu pastwisk dostosowuje się sposób i organizację wypasu do rodzaju wypasanych zwierząt, szczególnie zaś wysoko produkcyjnych, jak np. maciorki użytkowane mlecznie, matki karmiące lub jagnięta, młodzież hodowlana, lub przeznaczona na tucz. Produkcja mleka, na przykład, wymaga pastwisk o dużych zasobach wartościowej paszy, której podaż  nie powinna spaść poniżej minimum powodującego obniżenie mleczności.

 

Do pełniejszego wykorzystania pastwiska można przeznaczyć grupę mniej wymagających zwierząt jak np.  maciorki jałowe, skopy, jałowizna, bukaty.

 

Podobnie powinno się postępować w wypadku wypasu jagniąt i młodzieży W odniesieniu do matek karmiących jagnięta przeznaczone do hodowli lub tuczu zaleca się wypas wyprzedzający, lub równoległy, w którym jagnięta spasają najwartościowszą część runi przed matkami, lub obok ich kwatery, mając przy tym możliwość równoczesnego ssania.

 

Pastwiska trwałe, które nigdy, lub przynajmniej przez wiele lat nie są poddawane uprawie płużnej powinny być podzielone na kwatery. Optymalna liczba kwater powinna wahać się od 6-8, Owce nie powinny przebywać na kwaterze więcej niż 3-4 dni.

 

Na trwałe ogrodzenia dla owiec nadają się żerdki, drut gładki, siatka metalowa, czy plastikowa. W gospodarstwach ekologicznych nie wolno stosować drutu kolczastego, który powoduje poważne zranienia u owiec próbujących zmieniać kwatery przeciskając się między drutami.

 

Użytki kośno-pastwiskowe

 

Użytki kośno-pastwiskowe to powierzchnie, gdzie biomasa jest spasana i koszona na przemian.

 

Powierzchnie spasane i koszone nie są stałe i zmieniają się w ciągu sezonu. Ten system użytkowania zapewnia stabilność florystyczną i zapobiega rozprzestrzenianiu się mniej chętnie spasanych roślin na pastwisku. Odpowiednie manipulowanie spasaniem i koszeniem, które można stosować w różnych terminach zapewniają równowagę między poszczególnymi składnikami runi.

 

Uważa się, że kośno - pastwiskowy system pozwala na uzyskanie wyższych plonów, dzięki większej gęstości runi jaką powoduje wypas. W runi znajdują się zarówno wysokie, jak i niskie trawy i bardzo dobrze rozwijają się motylkowate, szczególnie koniczyna.

 

Na jakiej runii spasać owce

 

Zwarty obszar o wyrównanych granicach, złożony z licznych gatunków rodzimych traw i ziół, tworzy ruń łąkową.

 

Ilość zielonki pobranej przez zwierzęta z pastwiska, przy prawidłowym użytkowaniu może sięgać 90%, a z pastwisk ekstensywnych, źle użytkowanych nie przekraczać 20%.

 

Na podstawie doświadczeń stwierdzono, że najkorzystniejsze wyniki produkcyjne uzyskano spasając owcami ruń 6-8 centymetrową przy wypasie ciągłym i o 1-2 wyższą przy wypasie kwaterowym.

 

Utrzymanie względnie stałej wysokości runi wymaga zmiany obsady owiec na kwaterze w ciągu sezonu, lub manipulowania powierzchnią kwater.

 

Żywienie kóz w gospodarstwie ekologicznym

 

Żywienie kóz podobne jest do żywienia innych przeżuwaczy.

 

Różni się  jednak tym, że kozy zjadają wiele takich pasz, które są nieprzydatne w żywieniu innych zwierząt gospodarskich. Jest to wiele gatunków ziół oraz liści i pędów drzew i krzewów.

 

Inną właściwością różniącą kozy od krów i owiec jest wybiórczość w stosunku do pasz. Nie pasą się one spokojnie na pastwisku lecz cały czas penetrują teren szukając nowych roślin nierzadko chwastów i ziół.

 

To że kozy żywią się chętnie różnymi niepełnowartościowymi paszami nie oznacza, że są one podstawą ich żywienia. Stąd też w żywieniu kóz muszą być stosowane pasze pełnowartościowe i dodatki paszowe.

 

Higiena i profilaktyka w ekologicznym chowie kóz i owiec

 

Aby utrzymać stado kóz czy owiec w dobrym zdrowiu trzeba po pierwsze zachować dobre warunki higieniczne i bytowe.

 

Na ten temat zostało już powiedziane we wcześniejszych częściach tego opracowania. Skrótowo trzeba przypomnieć, że gospodarstwo musi być usytuowane w miejscu wolnym od zanieczyszczeń i czynników chorobotwórczych.

 

Pomieszczenia, wybiegi i pastwiska muszą być tak przygotowane, aby spełniały wszelkie normy zoohigieniczne, klimatyczne i bytowe.

 

Podstawowym warunkiem jest utrzymanie czystości pomieszczeń i urządzeń używanych w chowie  Wymaga się aby budynki, wybiegi, urządzenia i wyposażenie prawidłowo czyścić i dezynfekować.

 

Higiena i profilaktyka w ekologicznym chowie kóz i owiec

 

Na tej stronie, poznasz środki - dopuszczone do utrzymania higieny w gospodarstwach ekologicznych.

Większość konwencjonalnych środków dezynfekcyjnych stosowanych do zapewnienia higieny pomieszczeń nie może być stosowana w produkcji ekologicznej. Listę dopuszczonych środków przedstawiono poniżej:

·              mydło potasowe i sodowe woda i para wodna

·              mleko wapienne

·              wapno i wapno nie gaszone

·              podchloryn sodu – w postaci ciekłego wybielacza

·              soda kaustyczna

·              potaż

·              woda utleniona

·              naturalne olejki roślinne

·              kwasy; cytrynowy, nadoctowy, mrówkowy, mlekowy, octowy, szczawiowy

·              alkohol etylowy

·              kwas azotowy (sprzęt mleczarski)

·              kwas fosforowy (sprzęt mleczarski)

·              formaldehyd

·              węglan sodu

·              ogólnodostępne środki do mycia wymion oraz do mycia i dezynfekcji urządzeń do doju owiec.

 Zapobiegają one w przenoszeniu się infekcji i gromadzeniu się organizmów przenoszących choroby. W utrzymaniu higieny w pomieszczeniach pozyskiwania mleka, ewentualnie przerobu go na produkty ekologiczne trzeba wykorzystywać ponadto kwasek cytrynowy, kwas fosforowy i środki myjące i dezynfekujące do dojarek i instalacji mleczarskich. Do mycia wymion oraz mycia i dezynfekcji urządzeń dojarskich można stosować ogólnodostępne środki przeznaczone do tego celu.

 

Ważniejsze jednostki chorobowe

 

Przedstawione w tej lekcji preparaty homeopatyczne, służą do leczenia najczęściej występujących chorób u kóz i owiec. Hodowca ma obowiązek prowadzenia dokumentacji wykazu środków i preparatów do leczenia zwierząt, z podaniem źródła ich pochodzenia.

 

 

Większość konwencjonalnych środków dezynfekcyjnych stosowanych do zapewnienia higieny pomieszczeń nie może być stosowana w produkcji ekologicznej. Listę dopuszczonych środków przedstawiono poniżej:

 

mydło potasowe i sodowe woda i para wodna,

mleko wapienne,

wapno i wapno nie gaszone,

podchloryn sodu – w postaci ciekłego wybielacza,

soda kaustyczna,

potaż,

woda utleniona,

naturalne olejki roślinne,

kwasy; cytrynowy, nadoctowy, mrówkowy, mlekowy, octowy, szczawiowy,

alkohol etylowy,

kwas azotowy (sprzęt mleczarski),

kwas fosforowy (sprzęt mleczarski),

formaldehyd,

węglan sodu,

ogólnodostępne środki do mycia wymion oraz do mycia i dezynfekcji urządzeń do doju owiec.

 

Zapalenie wymion

 

Objawy: powiększenie połówki wymienia, zaczerwienienie, bolesność. Mleko staje się wodniste, brązowo-czerwone. Wysoka temperatura - 42oC.

 

Leczenie podstawowe: w miarę możliwości zdajać ostrożnie wymię, kilkakrotnie w ciągu dnia. Nakładać 2 x dziennie mieszankę octową i smarować obrzmiałe podbrzusze 2-3 x dziennie balsamem do wymion. Zastrzyki Pyrogenium comp. 5 ml 2-3 x dziennie, aż do ustąpienia objawów gorączki. Można podawać też leki homeopatyczne: RV 8 Ektoderm (3-5 ml), RV 15 Lacto (3-5 ml) lub Apis 30CH.

 

Leczenie uzupełniające: zastrzyki Laseptal 5 ml s.c. następnie podawać doustnie lub w zastrzykach preparaty homeopatyczne Aconitum D4–D6 i Phosphor D6-D8.

 

Zranienie strzyków, przekrwienie wymienia wywołane stłuczeniem.

 

Zranienie strzyków 

 

Leczenie podstawowe: smarowanie balsamem do wymion i maścią nagietkową, w przypadku ran ropnych przemywać esencją nagietkową. Stosować lek  RV 25 Traumato.

 

Przekrwienie

 

Leczenie podstawowe: zastrzyki 1 x dziennie 5 ml s.c. (podskórnie) Arnica D5 i/lub Millefolium  D3-D4. 2 x dziennie wcierać balsam do wymion. Można stosować też Arnikę (10 kropli 200 CH rozpuszczone w 1 litrze źródlanej wody, 3-4 dawki co 15 minut na miejsca urazów).

 

Wzdęcie

 

Objawy: silne wzdęcie zwłaszcza po lewej stronie ciała, trudności w oddychaniu, niepokój, zataczanie się, śmierć na skutek uduszenia.

 

Leczenie podstawowe: natychmiast zapewnić spokój, sprowadzić z pastwiska. Masaż i opukiwanie lewego boku. Od razu podać 1 buteleczki 7,5 ml Preparatu Colosan, ewentualnie powtórzyć po 15 minutach, zastrzyk 5 ml s.c. Nux vomica/Nicotiana comp.

 

Leczenie uzupełniające: podawać ewentualnie preparat silikonowy zapobiegający tworzeniu piany. Zastrzyk 5 ml s.c. Spasmovetsan.

 

Zapobieganie: polega na pojeniu i podawaniu kozom przed wypasem suchej paszy objętościowej. Należy też unikać karmienia głodnych, nie pojonych zwierząt paszą podatną na gwałtowną fermentację.

 

Zatrucie amoniakiem

 

Objawy: osłabienie apetytu, cuchnąca biegunka, brak przeżuwania, dolegliwości wątrobowe, kulawość kończyn tylnych.

 

Leczenie podstawowe: natychmiastowa zmiana żywienia! Podawanie wysokoenergetycznych i lekkostrawnych węglowodanów (np. melasa, siekane buraki cukrowe). W ciężkich przypadkach podać 0,5 l octu winnego rozcieńczonego w 2 l wody. Przy biegunkach: proszek przeciwbiegunkowy.

 

Zapobieganie: polega na przestrzeganiu zasad higieny prawidłowego żywienia i pojenia kóz. Przy podawaniu kiszonki należy zwrócić uwagę na  zanieczyszczenia, partie zgnite i zmarznięte, których  nie wolno podawać zwierzętom. Szczególnie niebezpieczna jest zła kiszonka (pH>5) i zepsuta karma podawana kozom w późnej ciąży i w okresie wykotów.

 

 

Biegunka

 

Leczenie podstawowe: najważniejszym zabiegiem jest (z wyjątkiem inwazji pasożytami) jednodniowa głodówka. Zapewnić letnią wodę do picia. Podawać 1-2 litry naparu z rumianku lub mieszanki herbata/napar rumiankowy z dodatkiem 3 łyżek stołowych glukozy na 1 litr płynu. Poić kilkakrotnie w ciągu dnia małymi porcjami. Podawać kleik owsiany lub z siemienia lnianego 2-3 x dziennie po 0,5 l. Z kleikiem podawać proszek przeciwbiegunkowy (firmy Schaette) 3 x dziennie 2 pełne łyżeczki do kawy. Co 2-3 godziny podawać 10 do 20 kropli Arsenicum album D4. Można też podawać lek RV 6 Diarect (3-5 ml). Można zastosować lek Nux vomica 200CH.

 

Ketoza

 

Objawy: choroba występująca w ostatnim trymestrze ciąży. Osłabienie chodu, niechęć przyjmowania pokarmu. W zaawansowanym stadium zwierzęta leżą, przyjmują pozycję jak do snu. Stężenie glukozy we krwi obniżone, podwyższona zawartość związków ketonowych ( kwas acetooctowy, beta-hydroksymasłowy, aceton).

 

Leczenie: jeżeli choroba jest już tak zaawansowana, że zwierze leży, należy koniecznie powiadomić lekarza weterynarii. Można podawać zastrzyki z glukozy w kilku porcjach (do 500g dziennie) razem z propionianem sodu w celu wsparcia kuracji dożylnej.

 

Zapobieganie:  jeżeli choroba występuje często, to należy w ostatnich 6 tygodniach przed porodem dokarmiać Biroca-Graviben’em, w ilości 25g dziennie na sztukę. Bardzo ważne jest pełnowartościowe żywienie maciorek w drugiej połowie ciąży, z wykluczeniem z diety składników ketogennych, zwłaszcza kiszonki zawierającej kwas masłowy. Pasz treściwa o zawartości 10% białka powinna być podawana początkowo po około 100g dziennie, a następnie w coraz większych dawkach, w ostatnich 2 tygodniach ciąży 800 – 900g dziennie. Podawać 0,5 – 1kg siana i zapewniać codzienny ruch na świeżym powietrzu.

 

Porażenie okołoporodowe

 

Objawy: choroba cechuje się obniżeniem poziomu wapnia i fosforu we krwi. W odróżnieniu od ketozy, występuje w ostatnich dniach ciąży lub kilka dni po porodzie. Charakterystyczne jest nagłe wystąpienie choroby, bez wcześniejszych objawów. Dochodzi do drżenia mięśni, później do skurczów. Kozy leżą na boku i wyginają szyję. Następuje przyśpieszenie oddechu, temperatura może wynosić do 40oC.

 

Leczenie podstawowe: jeżeli zwierze leży, natychmiast wezwać lekarza weterynarii, który zastosuje zastrzyki z preparatów wapniowych i fosforowych.

 

Leczenie dodatkowe: na cztery tygodnie przed porodem 1 x dziennie zastrzyk 5ml s.c. Vitavestan. Zwrócić uwagę na wąski stosunek wapnia do potasu w dawkach pasz mineralnych przeznaczonych dla kóz w zaawansowanej ciąży. Nie stosować zbyt dużych dawek dodatków mineralnych; najwyżej 25g dziennie na sztukę.

 

 

Zapobieganie: skarmianie Biroca-Graviben (preparat firmy Schaette), poczynając od 6 tygodnia przed porodem, codziennie 25g. Dodatkowo podawać koncentrat wzrostowy (firmy Schaette) 5g dziennie.

Tężyczka

 

Objawy: choroba wystękuje u kóz ciężarnych i w okresie laktacji. Jest ona  wywołana niedoborem magnezu we krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym manifestującym się klinicznie zaburzeniami nerwowymi. Występuje nagle, po wyjściu zwierząt na pastwisko. Dochodzi do drżenia mięśni, przyśpieszenia oddechu oraz skurczów. Obserwuje się niezborność ruchową. Kozy kładą się na boku.

 

Zapobieganie: podawać tabletki magnezowe. Zalecana ostrożność przy wypasie pastwiskowym. Przed wypasem należy podawać kozom siano. Powinno się stosować powolne przechodzenie z karmienia zimowego, alkierzowego na wypas pastwiskowy.

 

 Leczenie: należy podać zastrzyk z preparatów magnezowych lub lek homeopatyczny RV 10 Epispas (3-5 ml).

 

Kulawka

 

Objawy: kulawka, inaczej zanokcica, może występować na wszystkich 4 racicach. Ostre bóle powodują silne kulawienie zwierząt. Dochodzi do oddzielenia rogu ściany racicy i rogu podeszwy oraz gnicia skóry racicy. Czasami następuje zniszczenie rogu oraz porażenie ścięgien i stawów.

 

Leczenie podstawowe: oddzielić chore kozy w kojcu z suchą ściółką. Niezwłocznie wyciąć chore części rogu (wycięte części racic starannie zebrać i zniszczyć). Kąpiel chorych racic w 10% esencji kamienia do ran. Po wyschnięciu nanieść nalewkę Klausan w aerozolu. Podeszwę racic posmarować dodatkowo dziegciem. Przy zainfekowanych brzegach racic założyć opatrunek z grubą warstwą 20% maści ichtiolowej.

 

Leczenie dodatkowe: regularne skarmianie Biroca Ursonne wzmacnia róg racic. Podobnie działanie ma podawanie ziemi okrzemkowej. Przy stanach zapalnych brzegów racic stosować zastrzyk 5 ml s.c. Pyrogenium comp., co drugi dzień, aż do wyleczenia. Można też podawać zastrzyk 5 ml Theranekron.

 

Zapobieganie: najważniejszym sposobem zapobiegania jest regularna pielęgnacja racic. Zaleca się regularną kąpiel racic w 3-5% roztworze siarczanu miedzi.

 

Biegunka koźląt

 Objawy: często w 3-14 dniu życia występuje silna biegunka, najczęściej wodnista, o nieprzyjemnym zapachu. Następnie pojawia się brak apetytu, obojętność i niekiedy gorączka. Wiąże się to z osłabieniem odporności koźląt.

 Leczenie podstawowe: natychmiast przerwać pojenie mlekiem i podawać dietetyczny preparat zastępczy mleka Biroca-Ferm, dziennie do 6 porcji po ok. 0,2ml. Przy silnym odwodnieniu dodatkowo napar rumianku z glukozą. W celu leczenia i odbudowy flory jelit podawać codziennie 2-5g Eudigest przez tydzień. W razie wystąpienia gorączki  zastrzyki 2ml s.c. Pyrogenium comp. Po wystąpieniu poprawy podawać kleik owsiany.

 Leczenie uzupełniające: zastrzyki 2 ml s.c. Laseptal. Przy braku apetytu podawać kilka razy dziennie butelkę Colosanu oraz 3-4 x dziennie krople Amara.

 Zapobieganie: od narodzenia aż do ok. 3 tygodnia życia podawać Eudigest w dawce ok. 4g dziennie.

 

Grypa koźląt

 

Objawy: przyśpieszenie oddechu i akcji serca, gorączka, brak apetytu, wyciek z nosa, początkowo wodnisty później ropny. W dalszej kolejności pojawia się kaszel, a następnie zapalenie oskrzeli przechodzące w zapalenie płuc.

 

Leczenie podstawowe: zastrzyki 2-3 ml s.c. Pyrogenium comp.2-3 x dziennie oraz 2 x dziennie 3 ml s.c. Coffea prep.. Przy zapaleniu oskrzeli 2-3 ml s.c. Bronchi/Plantago comp.

 

Leczenie uzupełniające: zastrzyki 2 x dziennie 3 ml s.c Viruvetsan, ponadto 3 x dziennie 10 kropli Phosphor D6 oraz Aconitum D4. Przy kaszlu – Bronchovetsan 3 x dziennie 1 łyżeczki od herbaty. Przy zagrożeniu zapaleniem płuc należy zawsze pobudzić pracę nerek odpowiednimi naparami z ziół (np. skrzyp, liście brzozy, kwiat dzikiego bzu, pokrzywa).

 

Tasiemczyca

 

Objawy:

w kale widoczne człony tasiemca. Występuje biegunka, kolka, chudnięcie, czasami wzdęcia brzucha.

 

Leczenie podstawowe:

działanie przeciwpasożytnicze mają następujące rośliny: czosnek, wrotycz, marchew, rumianek, orlica.

 

Robaczyca żołądkowo-jelitowa

 

Objawy:

wywołana jest przez 5 rodzajów pasożytów. Inwazja pasożytami prowadzi do zahamowania rozwoju, chudnięcia, blednięcia śluzówek, obrzmienia gardzieli, braku apetytu, biegunki.

 

Leczenie podstawowe:

odrobaczanie całego stada na kilka dni przed wypędzeniem na wypas wiosenny.

 

Kleszcze, świerzb

 

Kleszcze

Leczenie podstawowe: smarowanie porażonych miejsc preparatem Insektenfrei i odkażanie zaatakowanych miejsc preparatem do dezynfekcji RV 27 Calendula-Extern.

 

Świerzb

Objawy: świerzb wywołany jest inwazją roztoczy. Świerzbowiec atakuje całe ciało powodując silny świąd, wypadanie sierści, powstawanie na skórze guzków, pęcherzyków i krost. Choroba podlega zgłoszeniu do  urzędu weterynaryjnego.

 

Leczenie: dwukrotne przemywaniem preparatem Insektenfrei i odkażanie zaatakowanych miejsc preparatem do dezynfekcji RV 27 Calendula-Extern

 

Leczenie dodatkowe: podawać witaminę A oraz ziemię okrzemkową, codziennie 1 łyżeczkę od herbaty.

 

 

ćw. 2

Optymalna liczba kwater w użytkowaniu pastwisk to 6 do 8.

 

Ćw. 3

Kulawka jest wywołana niedoborem magnezu we krwi

Świerzb jest wywołany inwazją roztoczy

Kulawka to inaczej zanokcica

 

Ćw. 4

Optymalna temp. w czasie wykotów owiec to od 10 st Celsjusza

 

Ćw 5

Optymalna kubatura na 1 owcę to 4.5 m3.