Lekcja 4 - Chów bydła mlecznego metodami ekologicznymi

 

Zapraszam do lekcji chów bydła mlecznego i mięsnego metodami ekologicznymi

 

W pierwszej części lekcji zapoznasz się z takimi zagadnieniami jak:

 

dobór ras i obsada bydła mlecznego,

zasady ekologicznego żywienia bydła mlecznego,

wychów i żywienie młodzieży hodowlanej,

higiena i profilaktyka,

budynki dla bydła,

komfort bytowania zwierząt,

czynniki wpływające na wydajność rozrodczą.

 

Dobór ras

 

Do najważniejszych ras bydła mlecznego hodowanego w Polsce i przydatnego do chowu w gospodarstwach ekologicznych można zaliczyć rasę:

 

·              czarno-białą,

Bydło tej rasy w wyniku krzyżowania i doskonalenia bydła miejscowego z bydłem fryzyjskim uznane jest jako typ kombinowany, mleczno-mięsny z podkreśleniem użytkowości mlecznej (wydajność 5000 - 6000 kg mleka/rok, o zawartości 4% tłuszczu i 3,3% białka). Dorosłe krowy osiągają masę ciała 620 kg i wysokość w kłębie 135 cm.

·              czerwono-białą,

Za polski wzorzec przyjmuje się typ mleczno-mięsny dużego kalibru (masa ciała dorosłych krów 650 kg, wysokość w kłębie min. 132 cm), o zrównoważonych cechach mlecznych i mięsnych (5000-5500 kg/rok, zawartość tłuszczu 4%, białka 3,3%). Wydajność rzeźna buhajków sięga 60%. Bydło rasy czb jest dobrze przystosowane do utrzymania w warunkach gospodarstw dysponujących trwałymi użytkami zielonymi.

·              simentalską,

Typ użytkowy mięsno-mleczny dużego kalibru, o bardzo dobrym umięśnieniu, wydajności mleka 4000-5000 kg rocznie, 4,2% tłuszczu, 3,5% białka. Masa ciała dorosłych krów wynosi 675 kg a wysokość w kłębie 136 cm. Charakteryzuje się odpornością na choroby, długowiecznością i zdrowotnością wymienia.

·              polską czerwoną,

Zaliczana do bydła prymitywnego, prezentuje typ użytkowy mleczno-mięsny o wydajności około 4000 kg mleka i zawartości 4,5% tłuszczu i 3,6% białka. Masa ciała dorosłej krowy wynosi około 500 kg, a wysokość w kłębie 126 cm. Bydło to cechuje długowieczność, odporność na choroby, dobre wykorzystanie paszy i dobra płodność. Bydło pc może być użytkowane w trudnych warunkach środowiskowych przy minimalnym zużyciu pasz treściwych.

·              Jersey,

Jest przedstawicielem typu jednostronnie mlecznego, dorosłe krowy ważą około 370kg i mają 120cm wysokości w kłębie. Roczna wydajność mleka sięga 5000kg, przy zawartości 6.2% tłuszczu, 4.0% białka oraz wysokiej zawartości suchej masy. Charakteryzują się zdolnością do pobierania i wykorzystywania dużych ilości pasz objętościowych.

 

·              bydło rasy holsztyńsko-fryzyjskiej.

jako wyspecjalizowana rasa mleczna, może być hodowane w gospodarstwach ekologicznych posiadających paszę objętościową dobrej jakości, o wysokiej wartości pokarmowej. Możliwe jest wtedy uzyskanie od krów tej rasy wydajności przekraczającej 7000 kg mleka w ciągu roku. 

 

 

 Przy wyborze rasy bydła należy brać pod uwagę nie tylko wydajność mleczną, ale również takie cechy jak:

 

·              długowieczność krów;

·              płodność;

·              czas użytkowania;

·              odporność na pasożyty;

·              odporność na mastitis;

·              łatwość ocieleń;

·              wydajność;

·              tempo brakowania krów;

·              właściwości technologiczne uzyskiwanego mleka.

 

Zarówno w gospodarstwach ekologicznych jak i konwencjonalnych specjalizujących się w chowie bydła mlecznego, aby produkcja mleka była opłacalna i stała się głównym źródłem utrzymania rodziny musi odznaczać się odpowiednią skalą produkcji:

 

·              minimalna wielkość stada krów mlecznych powinna wynosić od około 15 do 30 krów w zależności od wydajności jednostkowej,

·              wydajności mleczna od 4000 - 7000kg mleka rocznie od krowy.

 

Wielkość stada i obsada zwierząt

 

Przy obecnych relacjach cen środków produkcji do cen mleka, minimalna wielkość stada krów mlecznych powinna wynosić od około 15 do 30 krów. W warunkach produkcji ekologicznej optymalne jest utrzymywanie krów o wydajności w granicach 5000 – 6000 kg mleka rocznie. W zależności od warunków glebowo-klimatycznych, uzyskiwanych plonów.

 

Obsada na 1 ha użytków rolnych każdej z wyszczególnionych kategorii bydła nie powinna przekraczać pewnych wartości - poznaj je klikając na przycisk tabela u dołu strony.

 

Korzystną formą organizacji chowu bydła mlecznego jest cykl zamknięty (do stada wprowadzamy zwierzęta z własnego chowu), zapewniający ujednolicone warunki środowiskowe.

 

W celu określenia odpowiedniej liczby stanowisk dla zwierząt w poszczególnych kategoriach, niezbędne jest sporządzenie przez hodowcę planu rocznego obrotu stada.

 

 

 

 

 

Kategoria bydła

Sztuk na 1 ha, jako ekwiwalent

170 kg N/ha/rok

Cielęta do 1 roku

5

Jałówki hodowlane (od 1 do 2 lat)

3,3

Jałówki opasowe

2,5

Buhajki hodowlane i opasowe (od 1 do 2 lat)

3,3

Buhaje hodowlane (pow. 2 lat)

2

Krowy mleczne

2

Krowy wybrakowane

2

 

Wychów i żywienie cieląt

 

Prawidłowy odchów cieląt zapewnia dobrą zdrowotność oraz odpowiedni wzrost i rozwój zwierząt,  decydujący o późniejszej wartości użytkowej, a także o kosztach wychowu i użytkowania mlecznego krów.

Znaczną rolę w wykształceniu się procesów trawiennych u cieląt przypisuje się także tzw. składnikom pokarmowym biologicznie aktywnym zawartym w siarze i mleku krów, wykazujących aktywność w świetle przewodu pokarmowego cielęcia.

 

W pierwszym tygodniu życia wyłącznym pokarmem cielęcia jest siara matki. Pokrywa ona całkowicie zapotrzebowanie noworodka na wszystkie składniki odżywcze oraz zapewnia dostarczenie ciał odpornościowych (immunoglobulin).

 

Najlepszą paszą płynną po okresie żywienia siarą jest mleko pełne, które dostarcza:

 

·              wysokostrawnego białka,

·              tłuszczu,

·              węglowodanów,

·              składników mineralnych,

·              witamin,

·              substancji biologicznie aktywnych.

 

Zalecane dawki mleka w poszczególnych tygodniach życia cielęcia

Tygodnie życia

Ilość mleka (l/dzień)

2 - 6

8

7

6

8 - 9

3

10 - 12

2

 


Wychów i żywienie cieląt

 

Do 6 tygodnia życia mleko powinno być podawane dwa razy dziennie, a począwszy od 7 tygodnia jeden raz dziennie.

 

Ilość zużytego mleka na 1 cielę wynosi ogółem 406 kg. Przy takim systemie żywienia cielęta w 8 - 9 tygodniu życia powinny podwoić masę ciała, jaką miały przy urodzeniu.

 

Wczesne, nawet od 1 dnia po urodzeniu zapewnienie cielętom dostępu do pasz stałych, takich jak siano łąkowe i pasze treściwe, znacznie przyśpiesza rozwój żwacza, zwiększa liczbę cykli przeżuwania i czas trwania tego procesu.

 

Pod koniec odchowu cielęta mogą pobierać 3kg paszy treściwej/dzień. Większemu spożyciu paszy treściwej sprzyja stosowanie gniecionego ziarna zbóż lub w postaci grubej śruty lub całego ziarna.

Siano łąkowe powinno być bardzo dobrej jakości. Od 2 miesiąca życia można podawać cielętom dobre jakości zielonkę lub kiszonką z kukurydzy lub podsuszonej trawy. W okresie odchowu cielęta powinny mieć stały dostęp do dobrej wody pitnej (najlepiej z poideł).

 

Wychów i żywienie jałówek

 

Głównym celem wychowu jałówek hodowlanych powinno być wprowadzenie ich do stada krów mlecznych przy minimalnych kosztach, zapewniając im rozwój odziedziczonych zdolności do produkcji mleka.

Należy zwrócić uwagę na jałówki charakteryzujące się dobrą żernością. Zalecane jest umiarkowane żywienie energetyczne, ponieważ nadmiar energii w dawce pokarmowej skarmianej powoduje nadmierne otłuszczenie gruczołu mlekowego i ogranicza rozwój tkanki wydzielniczej.

 

Żywienie jałówek hodowlanych powinno opierać się na paszach objętościowych dobrej jakości. Najbardziej odpowiednią z ekonomicznego i żywieniowego punktu widzenia paszą jest zielonka pastwiskowa w okresie letnim oraz kiszonka z traw i siano w okresie zimowym. Niewielki dodatek paszy treściwej stosuje się w celu przyśpieszenia tempa wzrostu przy skarmianiu paszy objętościowej miernej jakości oraz w okresie od 2 do 3 tygodnia po kryciu dla polepszenia płodności w stadzie, a także w okresie 3 tygodni przed planowanym wycieleniem.

 

Żywienie krów mlecznych

 

W tej lekcji, omówię potrzeby pokarmowe krów mlecznych.

Zapotrzebowanie krowy na składniki pokarmowe zależy od zmian zachodzących w produkcji mleka w ciągu cyklu produkcyjnego. Na początku laktacji wzrost produkcji mleka jest wynikiem możliwości produkcyjnych zwierzęcia uwarunkowanych genetycznie.

 

Po szczycie laktacji wytrwałość produkcji mlecznej zależy przede wszystkim od żywienia i warunków utrzymania.

W początkowym okresie laktacji, gdy szybko zwiększa się wydajność mleczna, podaż paszy nie może pokryć zapotrzebowania na składniki pokarmowe, gdyż zdolność (możliwość) pobrania paszy przez zwierzęta jest w tym okresie stosunkowo niewielka. Aby pokryć niedobór energii i białka, krowy wykorzystują rezerwy tłuszczowe ciała.

Prowadzi to do spadku masy ciała. Odnowienie rezerw następuje w środkowym okresie laktacji i powinno zakończyć się w ciągu dwóch miesięcy.

 

Założenia bilansowania dawek pokarmowych dla krów mlecznych:

 

- co najmniej 60% suchej masy dziennej dawki pokarmowej powinny stanowić pasze pochodzące z użytków zielonych (zielonki, kiszonki, siano), a w skład dawki pokarmowej dla krów będących w pierwszych trzech miesiącach laktacji może wchodzić nie więcej niż 40% pasz treściwych, natomiast w późniejszym okresie laktacji nie więcej niż 20% SM dawki;

założenia bilansowania dawek pokarmowych dla krów mlecznych w gospodarstwach ekologicznych

 

- po 2005 roku wszystkie pasze wchodzące w skład dawki pokarmowej muszą być wyłącznie pochodzenia organicznego, a tylko warunkowo do 2005 r. dopuszczone zostanie wprowadzenie do dziennej dawki pokarmowej do 25% pasz konwencjonalnych, zwłaszcza w razie klęsk żywiołowych;

 

 - zawartość składników pokarmowych w dawce powinna pokryć zapotrzebowanie krów w poszczególnych stadiach produkcji, dopuszczając tolerowany w początkowym okresie laktacji deficyt energii i białka poniżej optymalnego;

 

- nie wolno skarmiać półproduktów pochodzących z roślin oleistych, z których olej pozyskiwano na drodze chemicznej (np. poekstrakcyjnej śruty sojowej lub i rzepakowej;

 

- zakłada się, że w warunkach gospodarstwa organicznego podaż składników pokarmowych powinna pokryć zapotrzebowanie zwierząt w poszczególnych stadiach produkcji;

 

- przy bilansowaniu dawek pokarmowych dla krów, należy zwracać uwagę nie tylko na ich produkcyjność, ale także na jakość skarmianej paszy objętościowej, skład i strukturę dawki, uwzględniając ograniczenia w stosowaniu niektórych rodzajów pasz wynikające z uregulowań prawnych.

 

Żywienie krów mlecznych cd

 

W gospodarstwach ekologicznych niebezpiecznym zaburzeniem metabolicznym może być tężyczka pastwiskowa, która pojawia się przy braku magnezu w czasie wypasu krów. 

 

Istotne są więc zagadnienia:

Pasze objętościowe stosowane w gospodarstwach ekologicznych.

Produkcja mleka na trwałych użytkach zielonych (TUZ) jest od 1,5 do 2,6 razy tańsza niż na gruntach ornych. Ze względu jednak na zasadę samowystarczalności paszowej gospodarstw ekologicznych, w których zarówno pasze objętościowe, jak i przeważająca ilość pasz treściwych (w tym zwłaszcza zbożowych) powinna pochodzić z własnej produkcji, konieczne jest, aby w strukturze upraw roślin pastewnych był odpowiedni areał gruntów ornych.

 

Wartość pokarmowa paszy z trwałych użytków zielonych.

Trwałe użytki zielone mogą dostarczyć zwierzęciu wystarczająca ilość składników pokarmowych potrzebną do produkcji mleka w granicach 20 - 25 kg/dzień. Biorąc pod uwagę wartość pokarmową zielonki z runi pastwiskowo-łąkowej powinno się ją wypasać lub kosić we wczesnych stadiach rozwojowych (najlepiej w stadium od końca strzelania w źdźbło do początku kłoszenia), nie później jednak niż w okresie kłoszenia traw dominujących w runi. Zbieranie porostu pastwiskowo-łąkowego w późniejszych stadiach rozwojowych nie tylko obniża wartość pokarmową paszy i produkcyjność zwierząt, ale także opóźnia sprzęt i użytkowanie kolejnych pokosów.

 

Wpływ paszy na skład mleka i jego wartość dietetyczną.

W Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich zaczyna się preferować w coraz większym stopniu zawartość białka w mleku. Zwiększenie zawartości białka w mleku na drodze żywieniowej jest możliwe poprzez modyfikowanie składu dawki pokarmowej. Można to uzyskać poprzez:

- zwiększenie dodatku paszy treściwej do dawki paszy objętościowej

- zwiększenie poziomu białka w dawce

- zabiegi pozwalające na osłonę białka roślin strączkowych przed rozkładem w żwaczu np. nasion łubinu lub bobiku

- zastosowanie probiotyków, kultur drożdżowych

- rodzaj węglowodanów niestrukturalnych w dawce pokarmowej.

 

W wielu badaniach wykazano, że zastosowanie niektórych rodzajów pasz w dawkach pokarmowych dla krów mlecznych ma wpływ na skład mleka. Na przykład przy skarmianiu świeżej trawy pastwiskowej dobrej jakości, obserwuje się obniżenie zawartości tłuszczu w mleku i wzrost zawartości białka w mleku.

 

Zastosowanie w dawce pokarmowej kiszonki z traw z udziałem kiszonki z kukurydzy pozwala również na wzrost wydajności mleka i zawartości białka w mleku, w porównaniu z żywieniem samą kiszonką z trawy lub kiszonką z kukurydzy. Także buraki pastewne zwiększają zarówno tłuszcz mleka (więcej kwasu masłowego w żwaczu) jak i zawartość białka w mleku (wyższe pobranie energii). Zakiszone wysłodki buraczane obniżają przeważnie zawartość tłuszczu w mleku a polepszają wydajność i koncentrację białka w mleku.

 

Systemy zadawania pasz w gospodarstwie ekologicznym

 

Biorąc pod uwagę wielkość stada i wydajność mleczną krów, uwarunkowania organizacyjno-techniczne oraz możliwości ekonomiczne gospodarstwa, można wyróżnić następujące systemy zadawania pasz dla bydła, które mogą być zalecane w gospodarstwach ekologicznych specjalizujących się w chowie bydła mlecznego:

 

1. System dawek częściowo (PMR) lub pełnoskładnikowych (TMR).

System dawek częściowo (PMR) lub pełnoskładnikowych (TMR) mogą być stosowane w gospodarstwach ekologicznych w okresie zimowym pod warunkiem przestrzegania przepisów dotyczących udziału pasz treściwych w dziennej dawce pokarmowej.

2. System trójczłonowy.

System trójczłonowy - polega on na skarmianiu paszy objętościowej do woli lub w ilości ograniczonej, wyrównaniu produkcji mleka z energii i białka paszy objętościowej przy pomocy paszy uzupełniającej (białkowej lub energetycznej) i skarmianiu treściwej mieszanki produkcyjnej zgodnie z wydajnością krowy.

3. System żywienia „flat- rate”.

System żywienia „flat- rate”, w którym wszystkie krowy w stadzie, niezależnie od produkcji mleka otrzymują w pierwszej połowie laktacji tę samą ilość paszy treściwej, a pasza objętościowa jest skarmiana do woli. Ważne jest, aby skarmiana pasza objętościowa była bardzo dobrej jakości, gdyż wysoka produkcja mleka w gospodarstwie ekologicznym może być tylko wtedy osiągnięta, jeżeli krowa pobiera w dziennej dawce pokarmowej co najmniej 60% suchej masy w paszy objętościowej.

 

Czynniki wpływające na wydajność rozrodczą krów w gospodarstwie ekologicznym

 

Znajomość i zapobieganie czynnikom wpływającym ujemnie na rozrodczość może być ważnym elementem poprawy efektów ekonomicznych gospodarstwa ekologicznego. 

Skuteczny rozród krów jest bowiem głównym wyznacznikiem opłacalności produkcji w stadach bydła mlecznego. Ważna jest tu znajomość zmian, jakie zachodzą w organizmie krowy w okresie międzywycieleniowym, w którym wyróżnia się trzy zasadnicze etapy:

·  spoczynku,

·  reprodukcji,

·  ciąży.

 

U krów, które spożywają we wczesnym okresie laktacji niewystarczającą ilość paszy (suchej masy) dochodzi do zmniejszenia wydajności mleka, opóźnienia wystąpienia pierwszej owulacji i pierwszej rui po porodzie oraz obniżenia płodności.  Krowy bardziej żerne i wyróżniające się większym pobraniem suchej masy:

·  wcześniej wychodzą z deficytu energetycznego,

·  produkują więcej mleka,

·  mają mniejsze straty masy ciała,

·  wcześniej rozpoczynają owulację po porodzie.

 

Komfort bytowania zwierząt - dobrostan

 

Wydajność mleczna i rozrodcza krów zależy również od komfortu bytowania zwierząt określanego jako dobrostan.

Aby zapewnić maksymalny komfort bytowania musimy zadbać o to, żeby krowy podczas jedzenia i doju mogły zająć wygodną pozycję stojąca, natomiast podczas przeżuwania i odpoczynku mogły wygodnie leżeć.

Ułatwia to dopływ krwi do wymion i stymuluje sekrecję mleka. Stres cieplny w okresie zasuszenia doprowadza do wydłużenia okresu międzyciążowego oraz zmniejszenia wydajności mlecznej w kolejnej laktacji.

 

Zapamiętaj!

Dobrostan - to komofort bytowania zwierząt.

 

Higiena utrzymania i doju krów

 

Higiena utrzymania

Jakość i funkcjonalność pomieszczeń oraz higieniczne warunki utrzymania wywierają duży wpływ na zdrowie i uzyskiwane wyniki produkcyjne. W powietrzu pomieszczeń dla bydła nie powinny znajdować się nadmierne zanieczyszczenia chemiczne, których źródłem są zwierzęta i ich odchody, pasze oraz związane z tym różne procesy biochemiczne.

Dotyczy to również koncentracji drobnoustrojów w mikroflorze powietrza wewnątrz obory, których źródłem są wydaliny i wydzieliny zwierząt oraz procesy gnilne i fermentacyjne, jakie zachodzą w resztkach paszy.

 

Higiena doju krów

Dój stanowi bardzo ważną czynność w obsłudze krów mlecznych, gdyż z jednej strony przypada na niego około 50% ogólnych nakładów pracy w oborze, z drugiej zaś sposób przeprowadzenia wpływa na ilość i jakość pozyskiwanego mleka oraz stan zdrowotny wymienia. Od prawidłowego wykonania doju w dużym stopniu zależy wydajność krowy, zdrowotność wymienia i jakość higieniczna udojonego mleka.

 

Profilaktyka zdrowotna stada i dozwolone zabiegi lecznicze

 

W ekologicznym chowie bydła mlecznego profilaktyka ma bardzo duże znaczenie hodowlane i ekonomiczne. Pozwala bowiem na eliminowanie strat ponoszonych wskutek zachorowań i padnięć zwierząt oraz obniżonej wartości użytkowej po ustąpieniu schorzenia.

 

W hodowli ekologicznej zapobiegać chorobom można za pomocą zabiegów eugenicznych prowadzonych przez stosowanie preparatów homeopatycznych w okresie ciąży. Także niektóre preparaty pochodzenia roślinnego mają działanie przeciwzapalne. Pobudzają one intensywne wydzielanie śluzu potrzebnego do wytworzenia mechanizmów obronnych organizmu przed wnikaniem czynników chorobotwórczych powodujących zakażania i infekcje np. preparat Radivet oraz wyciągi z korzeni i bulw niektórych roślin.

 

Dbaj o profilaktykę:

zapobieganie infekcji dróg oddechowych,

W celu zapobiegania infekcjom dróg oddechowych należy kontrolować warunki sanitarne w oborze. Występowanie pasożytów u bydła może doprowadzić do znacznego spadku wydajności, a w cięższych przypadkach nawet do upadku zwierząt. Szczególnie u młodego bydła widoczne jest występowanie pasożytów, które powodują zaburzenia w rozwoju i spadek masy ciała.

 

pielęgnacja racic.

Przy zalecanym (w ekologicznym chowie bydła mlecznego) alkierzowo-pastwiskowym systemie utrzymania zwierząt, wzrost racic jest szybszy niż ich ścieranie. Aby temu przeciwdziałać należy zwracać uwagę na pielęgnowanie racic i ich regularne przycinanie dwa razy do roku (przed i po okresie pastwiskowym). U młodego bydła, pierwszy raz należy dokonać pielęgnacji racic w wieku 6-9 miesięcy.

 

Budynki dla bydła w gospodarstwach ekologicznych produkujących mleko lub mleko i żywiec wołowy

Ekologiczny budynek inwentarski ma zapewnić zwierzętom odpowiedni komfort bytowania (dobrostan) czyli warunki zapewniające im harmonijny rozwój (eliminujący stres, ból i uszkodzenia ciała) bez szkody dla środowiska naturalnego.

 

W zdecydowanej większości gospodarstw, preferowane jest utrzymanie na ściółce. Wg najnowszych przepisów Rady Unii Europejskiej, ekologiczna produkcja mleka wymaga utrzymania wolnostanowiskowego bydła.

 

W świetle przepisów UE. konieczne jest więc przejście z utrzymania uwięziowego na wolnostanowiskowe oraz z bezściołowego na ściołowe aby gospodarstwo można było uznać za produkujące metodami ekologicznymi.

 

W budynkach już istniejących prawo unijne przewiduje okres przejściowy, w którym dopuszczalne będzie utrzymanie była na uwięzi, upływający z dniem 31. grudnia 2010 r.

 

Utrzymanie wolnostanowiskowe ma wiele zalet w porównaniu z utrzymaniem na uwięzi. Pierwsza i najważniejsza  to zapewnienie korzystnych warunków bytowania zwierząt odpowiadających ich naturalnym potrzebom, a przede wszystkim swobody poruszania się, będącej jednym z podstawowych warunków komfortu bytowania i zdrowia.

 

Pomieszczenia dla cieląt i jałówek

 

Utrzymanie młodzieży hodowlanej zalecane jest w budynkach półotwartych.

 

Zalecane pomieszczenia dla młodzieży hodowlanej:

 

·  klatki indywidualne,

·  klatki indywidualne i grupowe,

 

kojce grupowe:

·  z głęboką ściółką,

·  z pochyłymi podłogami,

·  z boksami legowiskowymi.

 

Pomieszczenia dla krów mlecznych

 

Poznasz teraz informacje o utrzymaniu wolnostanowiskowym krów mlecznych a na następnej stronie o utrzymaniu krów na uwięzi.

 

Utrzymywanie wolnostanowiskowe ma wiele zalet w porównaniu z utrzymaniem na uwięzi: zmniejszone nakłady pracy na obsługę krów, lepsza jakość higieniczna mleka, korzystne warunki bytowania krów odpowiadające ich naturalnym potrzebom (swoboda poruszania się)

i ułatwione wykrycie objawów rui u krów.

 

Obory wolnostanowiskowe, ze względu na rodzaj i sposób usytuowania legowiska w budynku, można podzielić następująco:

·              obory boksowe,

·              obory kombiboksowe,

·              obory z głęboką ściółką,

·              obory z pochyłą podłogą.

Spośród wymienionych rodzajów obór wolnostanowiskowych najlepszym rozwiązaniem dla krów wysokowydajnych, są obory boksowe. 

 

Pomieszczenia dla krów mlecznych

 

Jednym z najważniejszych problemów w oborze uwięziowej jest dobranie właściwych wymiarów stanowisk. Zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem przy uwięziowym utrzymaniu krów jest stanowisko krótkie, pod warunkiem jednak prawidłowego wykonania wszystkich jego elementów i właściwej eksploatacji.

 

 

Tabela przedstawia minimalne wymiary stanowisk krótkich według norm CIGR (1994) dla krów ras mlecznych.

 

 

Właściwa konstrukcja stanowiska daje zwierzęciu możliwość nieograniczonego dostępu do paszy i wody, a jednocześnie sprzyja utrzymaniu czystości na stanowisku. Wymaga to jednak zastosowania odpowiedniej uwięzi, najlepiej łańcuchowej typu „Grabner” lub „Bizon”.

 

Mikroklimat pomieszczeń inwentarskich

 

Mikroklimat budynku współtworzy warunki bytowania zwierząt wpływające bezpośrednio na ich zdrowie i samopoczucie, a tym samym na produkcyjność. Przydatność budynku pod względem warunków mikroklimatycznych określają głównie dwa parametry tj. temperatura i wilgotność powietrza.

 

Temperatura i wilgotność względna powietrza w budynkach inwentarskich zależy od kategorii i wieku zwierząt. Ruch powietrza w oborze powstaje na skutek działania wentylacji oraz jego przepływu przez otwarte wrota i okna (przeciągi), co jest związane z nasileniem wiatru na zewnątrz. W budynkach inwentarskich należy również brać pod uwagę prędkość ruchu powietrza, koncentrację szkodliwych domieszek gazowych, oświetlenie i natężenie hałasu.

 

  Temperatura i wilgotność względna powietrza w budynkach dla bydła

 

 

Kategoria zwierząt

Temperatura (oC)

Wilgotność względna w%

optymalna

 

minimalna

 

optymalna

Krowy w oborze

Krowy w porodówce

Cielęta w profilaktorium

Cielęta do 3. m-cy

Cielęta powyżej 3. m-cy

Jałówki

 

6

16

16

8

6

6

 

8-16

16-20

16-20

12-20

12-16

10-18

 

60-80

60-80

60-80

60-80

60-80

60-80

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wentylacja budynków dla bydła.

 

Zadaniem wentylacji jest usuniecie na zewnątrz zużytego powietrza (w tym pary wodnej, szkodliwych gazów) a w lecie także nadmiaru ciepła i doprowadzenie świeżego powietrza.

  Wymiana powietrza

 

Kategoria zwierząt

Wymiana powietrza (m3/1 szt./h)

Okres zimowy

Okres lata

Krowy

Cielęta w wieku do 2. tygodni

Cielęta w wieku powyżej 2. tygodni do 6 miesięcy

Jałówki i młode bydło opasowe do 18 miesięcy

Jałówki w wieku 18 miesięcy

90

20

30

60

70

350-400

80

90-120

250

280-300

 

Mikroklimat pomieszczeń inwentarskich

 

W tej lekcji poznasz systemy wentylacji oraz zagadnienia związane z budową ścian i podłóg w budynkach dla bydła.

 

Systemy wentylacji:

·              grawitacyjna (naturalna),

·              mechaniczna (wymuszona).

 

W budynkach inwentarskich dla bydła stosuje się przeważnie wentylację grawitacyjną tańszą i bardziej trwałą niż mechaniczna (szybka korozja i niszczenie elementów metalowych na skutek działania agresywnego środowiska wnętrza budynku).

Bardzo ważna jest znajomość zaleceń dotyczących budowy ścian i podłóg :

Ściany

Można wyróżnić ściany budynków bez osłon termicznych i ściany, które stanowią przegrody termiczne. Ściany powinny być też odporne na oddziaływanie środowiska wnętrza budynku o dużej wilgotności, a także na zawilgocenie spowodowane kondensacją pary wodnej. Przy doborze materiałów do ścian murowanych należy zwrócić uwagę na ich izolacyjność termiczną. Odpowiednie właściwości termiczne ścian uzyskuje się wykonując je jako warstwowe tj. złożone z dwóch warstw muru z wełną mineralną lub styropianem pomiędzy nimi. Można tu zastosować różne rodzaje cegły. Inny rodzaj ścian przydatnych we wszystkich typach budynków inwentarskich, to ściany z płyt żelbetowych. Stosowane są też ściany ze stalowych blach fałdowanych i roletowe zwane też kurtynowymi.

Podłoga

Podłoga, a szczególnie jej właściwości cieplne, ma duży wpływ na kształtowanie środowiska wewnętrznego w budynku inwentarskim. Dotyczy to przede wszystkim części legowiskowej. Niedopuszczalne jest aby posadzki na legowiskach zawierały jakiekolwiek elementy toksyczne, składniki o trwałym zapachu czy materiały brudzące zwierzęta. Nie można też używać materiałów, które mogłyby wchodzić w reakcje chemiczne z paszą i odchodami zwierząt. Podłoga powinna być ułożona na gruncie suchym, zagęszczonym.

 

 

 

 

 

 

Gospodarka odchodami

 

Zwierzęta oddziaływają na środowisko głównie poprzez wydaliny w postaci stałej, płynnej i gazowej.

Płyty obornikowe  i zbiorniki na gnojówkę.

 

Minimalny okres przechowywania odchodów płynnych wynosi 6 miesięcy. Ilość gnojówki w ciągu doby od 1. DJP przy utrzymaniu na płytkiej ściółce wynosi ok. 12 dm3 . Na podstawie tych danych można obliczyć niezbędną pojemność zbiornika na gnojówkę.

Wymagane wielkości płyt obornikowych i zbiorników na gnojówkę i wodę gnojową dla zwierząt utrzymywanych na ściółce według Dziennika Ustaw 2002, nr 102, poz. 928:

·              płyta obornikowa o powierzchni 3,5 m2/DJP;

·              zbiornik na gnojówkę i wodę gnojową o pojemności 3,0 m3/DJP.

 

 

 

 

Ćwiczenie 4

W budynkach już istniejących prawo unijne przewiduje okres przejściowy, w którym dopuszczalne będzie utrzymanie była na uwięzi, upływający z dniem 31. grudnia 2010 r.

 

 

 

Ćw. 6

a/ Data końca okresu przejściowego utrzymania bydła na uwięzi 31.12.2010

b/ Powierzchnia płyty gnojowej na 1 DJP: 3,5 m.kw.

c/ Który czynnik nie wpływa na mikroklimat obory: dobrostan

d/ Co to jest dobrostan: komfort bytowania zwierząt